WACHT OP MIJ OP DE HOEK

Sinds de zestiende eeuw hebben Europese kolonisten slaven uit Afrika aangevoerd om plantagelandbouw uit te oefenen. De kinderen van deze slaven, die in de kolonie werden geboren, werden Creolen genoemd, ter onderscheid van de slaven die direct uit Afrika kwamen en cynisch zoutwaternegers werden genoemd.
Het woord creool is - via het Franse créole - afgeleid van het Portugese crioulo. Het stamwoord criar betekent 'opvoeden', 'in huis geboren', of 'eigen kweek'.

Het Sranantongo is ontstaan ten tijde van deze slavernij als contacttaal tussen de slaven onderling, die uit verschillende delen van West-Afrika afkomstig waren, en tussen de slaven en de blanken.
Het Sranantongo draagt in zich herkenbare Afrikaanse, Engelse en Portugese woorden.
Daarnaast is er invloed van het Nederlands en andere in Suriname gesproken talen.Het spreken van Sranantongo was eens verboden op school. Het onderwijs is ook nu nog geheel in het Nederlands.
Het Sranantongo bleef echter bestaan en is tegenwoordig de communicatietaal bij uitstek, niet alleen tussen de Creolen onderling, maar ool als contacttaal tussen de verschillende etnische groepen in Suriname.

Opmerkelijk in het Sranantongo zijn de vele en kleurrijke odo's, de spreekwoorden en gezegden.
Ze zijn in de loop der tijd ontstaan als reactie op gebeurtenissen en omstandigheden en kenmerken zich door een diepe waarheid en wijsheid. De kunst van de odo's is ze zo te gebruiken dat degene voor wie de boodschap bestemd is, deze ook begrijpt.
De traditionele kleding van creoolse vrouwen is de koto (rok) en de hoofddoek (anisa).
De koto heeft zich in de loop der tijd tot verschillende kotostijlen ontwikkeld,
aangepast aan elke gelegenheid. Ze variëren van een heel eenvoudige
koto voor de werkster tot de koto voor bijvoorbeeld een huwelijksgarderobe (trowkoto).
Bij de koto hoort de anisa of hoofddoek die, op verschillende manieren gevouwen,
de mogelijkheid geeft om een boodschap te symboliseren. Het gekozen motief van de anisa en de
bindwijze maken ook de stemming van de creoolse vrouw kenbaar.
Is zij in de rouw dan is de hoofddoek wit en wordt strak om het hoofd gedaan met beide uiteinden achter het hoofd langs
naar voren en voor het voorhoofd samengebonden.
Bij een feestelijke gelegenheid kan gebruik worden gemaakt van de 'Iontoe ede'.
Zijn er op de randen van de doek versieringen aangebracht dan heet het de 'prodo ede'.
De verschillende bindwijzen dragen alle een geheime taal in zich die varieert van 'loop naar de pomp'tot 'wacht op mij op de hoek'. Werden in het verleden de koto en anisa geassocieerd met de volksklasse der Creolen, vandaag de dag ligt het heel wat anders.
Vaker komt het voor dat Creolen uit de midden- en eliteklassen een koto-dansi organiseren.

Bron: Suriname jaarkalender 2002